Daina’s                                            terug naar overzicht →→

CCI01052016_00000

 

Een daina is een lied uit de volksmuziek.

Volgens bepaalde bronnen komt het woord daina uit het Litouws (dainos)

Een daina bestaat vaak uit 1 of meer stanza’s ( = 2 dichtregel vers)

Meestal zijn het 4 regels maar ook wel eens 6 of 8

 

95% heeft als maat trocheus 5% heeft dactylus

Dat is begrijpelijk als men zich realiseert dat in het Lets de klemtoon doorgaans op de eerste lettergreep van een woord valt. Er zijn ook geen lidwoorden. Dus een zin begint meestal met een klemtoon.

Bij grote muziekfeesten is deze klemtoon  aan het begin van een daina vaak  goed aan de neergaande dansbewegingen te zien.

De volksgezangen waren oorspronkelijk vaak zonder instrumenten behalve bij dansvarianten.

Instrumenten die men toenemend  gebruikt zijn o.a. kokle (soort citer om te tokkelen, doedelzakken, houten fluiten, ģīga (= 1 snaar aan langwerpig houten deel), mandoline, accordeon, en tegenwoordig ook akoestische gitaeren, synthesizers percussie, drum  )etc

 

De thema’s zijn vaak mythologisch vb God Zon Saule, Maan Mēness, Donder Pērkons Veelal zijn het reflecties filosofisch bij allerlei levensgebeurtenissen en jaarlijkse momenten, en bij de natuur. Veel bij de zonnewende in juni. Eigenlijk zijn er daina’s voor elke levenssituatie. Ze zijn meestal niet erg narratief. In Litouwen daarentegen gaan ze vaker over historische gebeurtenissen.

Laima, de godin van geluk en het lot wordt in de liederen vaak geassocieerd met huwelijk, geboorte van kind en dood.  

Ze heeft dezelfde funktie als de Hindoe Godin Lakshmi

Laima is ook Luxe bonbonsmerk!

Geboorterituelen waren er zoal aan het einde van de 19e eeuw, maar ook nu nog. Het gaat bijvoorbeeld om het aanbieden van schapen, handdoeken en geweven materialen aan Laima. Door alleen vrouwen in het badhuis

 

Maara is de godin van de aarde,  vrouwelijke tegenpool van God, hoedster van de mens, later ook verbonden met Maria   Hiervan is geen equivalent bij het hindoeďsme.

De God Saule (Zon) staat in Letland ook voor de hogere meer transcendente zon, het Goddelijke licht.

 

De Let is sterk verbonden met de natuur. De natuur speelt dan ook een belangrijke rol in de daina’s. Achternamen in Letland slaan vaak op de natuur.

Bij de door Maara en mij bestudeerde  componisten en musici was dat uitzonderlijk vaak het geval.

Voorbeelden:

Pēteris Vasks Vasks = (bijen)was (voor bijenraten)

 (sanskriet madhuya = bijenwas  vgl Lets: medus)

Jāzeps Vītols Vītols = wilg

Raimonds Ozols Ozols = eik (Sanskriet: adala = Indische eik)

Valts Pūce Pūce = uil

Emīls Dārziņš Dārziņš = eigen tuint(tje) 

Imants Kalniņš → Kalns = berg(je)

Arturs MaskatsMaska = masker

Jānis Lūsens  Lūsis = lynx

Pauls Dambis → Dambis = dam, dijk

Uģis Prauliņš Prauls = vergaan hout

Jānis Mediņš Medus = honing (kje)

(sanskriet madhuya= adjectief: uit honing verkregen)

Vilnis Salaks  spiering

Ivanovs → Russische achternaam

 

De eerste verzameling  daina’s werd gepubliceerd tussen 1894 en 1915 door  Krišjānis Barons 

De daina’s bevatten zo’n 1,2 miljoen teksten en er zijn 300.000 melodieën.

Ze lagen netjes opgestapeld in de skapis = kast Vgl. Ned. schap – Deens skab

Vanaf midden 19e eeuw was er meer nationaal bewustzijn versus Russiche overheersing. Net als in andere landen was er veel belangstelling voor de eigen volksmuziek.

Na de onafhankelijkheid die werd uitgeroepen in 1918 (Erkend door Russen in 1920) werden veel daina’s bewerkt en gepromoot door de beroemde Letse componist Jazeps Vitols in het kader van het nationale bewustzijn.

 

Vanaf de jaren 80 gebeurde hetzelfde en zeker rond en na de nieuwe onafhankelijkheid in 1991.

Iedere 5 jaar zijn er grote zangfeesten.

In elk type muziek werk kom je  wel de oude daina’s tegen.

 

Voorbeelden van teksten:

1

Ik vond de scarabee kever

zich rond wentelend in de mest(bal)

2

De tafel van de hemel heeft 4 hoeken

alle vier zijn noodzakelijk

Bij de eerste hoek komt de zon op

Bij de tweede gaat hij onder

Bij de derde zit Laima

Bij de vierde Maara

3

De gouden gordel heeft 3 lagen

rondom de reusachtige eik

Geen stortbui van lood raakt hem,

of een zwaard.

 

Op https://www.youtube.com/ zijn talloze opnamen te vinden van feesten met daina’s.

Zoek bijvoorbeeld op Latvia music festival 2013

 

 

 

 

 

 

CheckStat